همانطور که در مطلب قبل اشاره شد، سایت های شبکه های اجتماعی در کانون توجه دنیا قراردارند در این بخش سعی شده است به اختصار اما کامل به بحث تاریخ و نحوه تکامل این سایتها پرداخته شود. شبکه های اجتماعی برای اولین بار در سال 1997 راه اندازی شدند.
عنوان اولین شبکه اجتماعی سیکس دیگ ری (SixDegree.com) نام گرفت در این سایت کاربرها اجازه داشتند تا برای خود پروفایل ایجاد کنند. یک سال بعد یعنی در سال 1998، ویژگی دیگری به این سایتها اضافه شد و آن هم عبارت از امکان تهیه لیست دوستان بود. به طوری که دوستان می توانستند اسامی سایر دوستانشان را مشاهده کنند. البته تا قبل از این سایت هم سایتهایی مثل دیتینگ (Dating ) وفوروم (Forums)به کاربران اجازه ایجاد پروفایل را می دادند. عده ای معتقدند که باید از این دو به عنوان اولین سایتهای شبکه اجتماعی یاد کرد. و شبکه های دیگری از قبیل کلاس میت (classmates.com) به کاربران اجازه می داد تا کسانی که دریک مدرسه ویا در یک دانشگاه درس خوانده اند با هم آشنا شوند. البته این سایت اجازه ایجاد پروفایل را به کاربران نمی داد. لذا از آنجایی که سیکس دیگ ری تنها سایتی بود که این دو ویژگی را همزمان باهم در خود داشت، عنوان اولین شبکه اجتماعی رابه خود اختصاص داد. سیکس دیگ ری سعی کرد ابزارهای ارتباطی خودش را بهبود ببخشد و در نتیجه این ارتقای تکنولوژیک، کاربران آن می توانستند به همدیگر پیام ارسال کنند. در حالیکه این سایت موفق به جذب میلیونها کاربر شده بود، و پای در مسیر تبدیل شدن به به یک ابزار تجارت گذارده بود، در سال 2000 مسدود شد. به نظر موسس این سایت مهمترین دلیلی که برای مسدود شدن سایت وجود داشت، طلوع آن چند سال زودتر از موعد بود. از آنجا که این پدیده بسیار زودتر از زمانه خود حرکت می کرد، هنوزبعضی از کاربران فرهنگ استفاده از آن را نداشتند و در نتیجه عدم استفاده درست از آن، این سایت در پی چندین شکایت بسته شد.
موج جدید شبکه های اجتماعی در سال 2001 با ایجاد شبکه ریاض (Ryaz.com) شکل گرفت این شبکه اجتماعی که در سانسفرانسیسکو به وجود آمد بیشتر با هدف تجاری وکسب وکار ایجاد گردید. این شبکه به سرعت رشد کرد و به بزرگترین شبکه خدمات کسب وکار تبدیل شد.
فرند استر ( FriendSter) در سال 2002 به عنوان مکمل سایت ریاض راه اندازی شد. این سایت طوری طراحی شده بود که از طریق آن افراد می توانستد با دوست دوست دوست دوستهایش هم دوست شوند (چهار نسبت آن طرف تر). این امکان جدید به مذاق آمریکایها بسیار خوش می آمد. چرا که عموما آدمهای بسیار تنوع طلبی در داشتن دوست هستند. ولذا این سایت خیلی زود مشهور شد وکاربران بسیار زیادی به آن روی آوردند. به طوریکه با گذشت یک سال از راه اندازی آن، سه میلیون کاربر به ثبت رسید. اما مشکلات فنی آن که برخاسته از حجم زیاد کاربر بود، باعث شد تا در بسیاری از موارد کاربران مجبور به استفاده از ایمیل شوند واین کار باعث خستگی و دلسرد شدن کاربران می شد. در واقع سیستم فنی با حجم بالای کاربر ها مطابق نبود و برای همین در بسیاری از اوقات کاربران با مشکلات متعددی روبه رو می شدند.اما نکته قابل توجه تر در مورد این سایت آیکونی بود با عنوان معروف ترینها، این آیکون سبب شد تا عده ای به وانمود گرایی روی آورده و با عکس و نکاتی دقیق مربوط به شخصیتهای معروف، پروفایلهایی جعلی بسازند و با تعداد قابل توجهی از افراد دوست شوند. این اقدام مشکلاتی را برای افراد وبه طبع برای خود کمپانی هم ایجاد کرد و کمپانی علیرغم میل باطنی مجبور به حذف این و یژگی و آیکون شد. چرا که این ویژگی جذابیت بسیار بالایی را برای کاربران ایجاد کرده بود. اندکی بعد هم انتخاب عکسهای غیر واقعی برای پروفایلها و عواملی از این قبیل عوامل بالا اعتماد بین کاربرها و سایت را از بین برد و مشکلات فنی هم به یکباره باعث شد تا محبوبیت این سایت در آمریکا کم رنگ شود. درست در زمان وقوع این اتفاق در آمریکا، این سایت در کشورهای دیگر به طرز بسیار چشم گیری به شهرت دست یافته و در بین مردم از محبوبیت بالایی برخوردار شد.
از سال 2003 به بعد، تعداد زیادی شبکه اجتماعی به وجود آمد که همه آنها تلاش کردند تا به موفقیتهای فرند استر دست یابند. عده ای از این سایتها، فقط بایک جمعیت و قشر خاص ارتباط داشتند. به عنوان مثال سایتهای از قبیل(LinkedIn, VisiblePath, and Xing) بر روی تجارت و کسب و کارتمرکز کرده بودند. شبکه اجتماعی دیگری با عنوان داگ ستر (Dogester)کمک می کردند تا افراد غریبه بر پایه علایق مشترک با یکدیگر ارتباط برقرار کنند. و مای چرچ(MyChurch) شبکه اجتماعی دیگری بود که وظیفه آن آشنا کردن اعضای کلیساهای مسیحی با یکدیگر بود.
اما مهمترین این شبکه ها، شبکه ای بود باعنوان مای اسپیس(MySpace) که به گفته یکی از موسسین آن (Tom Anderson) هدف اصلی از ایجاد این شبکه جذب کاربرانی بود که دیگر به فرند استر علاقه نداشتند ویا از آن دلسرد شده بودند. البته موسس ومدیر اصلی سایت فردی بود به نام Brad Greenspan که مدیر کمپانیeUniverse بود. واولین کاربران آن همین اعضای کمپانی فوق بودند.بعد از ظهور شایعه ای مبنی بر اینکه فرند استار در ازای خدمات خود از این به بعد پول دریافت خواهد کرد، کاربران این شبکه دوستان خود را تشویق به استفاده و ملحق شدن به شبکه های دیگر از قبیل مای اسپیس می کردند. ودر نتیجه همین امر، شبکه فوق به سرعت چشم گیری رشد کرد. چرا که به خوبی توانست فرند استر را نزد کاربرانش بیگانه سازد.
بررسی ها نشان می دهد که مای اسپیس در این مورد سرمایه گذاری جدی ای انجام داده بود، چنانکه یک گروه ویژه در فرند استار تشکیل شده بودکه وظیفه آن تشویق کاربران به استفاده از مای اسپیس بود.از طرف دیگر گروهای مختلفی در مای اسپیس به وجود آمدند وخود را تبلیغ می کردند. ارتباط بین این گروهها هم به نوبه خود باعث افزایش تعداد کاربران شده بود. ابتکار دیگر این سایت برای جذب کاربر بیشترارتباط با نوازندگان گمنام موسیقی بود، تا از آنها بخواهند که در معرفی مای اسپیس کمک کنند و از این شبکه حمایت کنند. از طرفی، مای اسپیس هم با گذاشتن ویدئوی موسیقی آنهادر سایت، به آنان خدمات می داد.
در کنار این روابط قوی، مای اسپیس تلاش می کرد تا بر اساس نیازهای کاربران ویژگی های خود را افزایش دهد.
در سال 2004 سه گروه مشخص بیشترین استفاده را از این سایت داشتند: نوجوانان، هنرمندان و اهالی موسیقی، که در میان نوجوانان سعی می کردند با گروهای مورد علاقه خود به خصوص گروهای موسیقی ارتباط بیشتری داشته باشند.با گذشت زمان مای اسپیس تبدیل به مکانی برای شکارچیان جنسی گردید و تعاملات جنسی بین بزرگسالان و نوجوانان در این شبکه شکل گرفت. در سال 2005 مای اسپیس توسط بنگاهای خبری به قیمت پانصد وهشتاد میلیون دلار خریداری شد و به این ترتیب مسائل جنسی جای خودرا به مسائل مهمتری در مای اسپیس داد ونگرانیهای که در این مورد به وجود آمده بود فروکش کرد و در نتیجه مای اسپیس دارای محبوبیت جهانی شد ودراکثر کشورهای اروپایی وحتی آسیایی کاربران خیلی زیادی در خود جمع کرد. البته بسیاری از کشورهای اروپایی از قبیل هلند، سوئد ولهستان هم زمان با این تحولات شبکه اجتماعی اختصاصی برای مردم کشور خود ایجاد کردند. وهنوز هم این شبکه ها در کشورهای ذکر شده مورد توجه جوانان بوده و از آنها استفاده می شود .مهمترین ویژگیها و قابلیتهای مای اسپیس عبارتند از: دوآیکون که عنوان یکی از آنها عبارت است از: چه کسی را مایلم ملاقات کنم؟ و دیگری: در باره من.
پروفایل آن هم حاوی دوبخش عمده است: بخش اول علایق، و بخش دوم جزئیات در مورد هرفرد. امکان آپلود عکس هم از دیگر امکانات این سایت است.
با پیشرفت های تکنولوژیک قابل توجه، مای اسپیس اکنون جای خود را به سایتی باعنوان فیس بوک داده است سایتی که بیش از 400 میلیون کاربر دارد و به بیش از سی زبان زنده دنیا به کاربران خود خدمات ارائه می کند و گفته می شود بزرگترین کشور دنیا نام گرفته است.
فیس بوک قابلیتها و جذابیتهای بسیار بالایی دارد: از جمله ایجاد یک صفحه شخصی که در این صفحه امکان ایجاد گروههای مختلف و جود دارد و یا می توان با گروههای دیگر دوست شد. آپلود کردن نامحدود عکس و ویدئو یکی دیگر از این ویژگیهاست . ارسال پیام فوری به دوستان و امکان چت هم از دیگر ویژگی های آن می باشد. نکته جالب این است که کل محتوای ایجاد شده در این سایت، توسط کاربر انجام می گیرد و بر اساس پیشنهادات یا علایق کاربران ونیازهای آنان ویژگیهای سایت از زمان ایجاد تاکنون، در حال تغییر وپیشرفت می باشد.
لازم به یادآوری است که به علت استفاده های بعضا نادرست ودلایل دیگراین سایت در ایران فیلتر می باشد. اما آمارها حاکی از آن است که تعداد قابل توجهی از ایرانیها عضو این سایت هستند. هم اکنون در ایران نگرانیهای زیادی از جانب خانواده ها و یا حتی نهادهای رسمی برای استفاده جوانان از این سایت وجود دارد، اما نکته قابل توجه در این میان این است که امروز از این شبکه در دنیا برای اهداف گوناگون استفاده های مفید می شود؛ و ضمن اینکه به وفور مشاهده می شود که حتی افرادی که در فرهنگ های کمتر محافظه کار(نسبت به فرهنگ ایرانی) در سایر نقاط دنیا وجود دارند، به دلایل مختلف برخورد محتاط تری با این شبکه یا شبکه های دیگر اجتماعی دارند و این به حد و حدود فضاهای شخصی و مباحث مربوط به فضاگزینی های آنلاین که در آن تقریبا حوزه عمومی از حوزه خصوصی جداناشدنی است، برمی گردد. چیزی که متاسفانه در مورد کاربران ایرانی ملاحظه نمی شود. در کمال تعجب در میان کاربران ایرانی مشاهده می شود که آنان مبادرت به ساختن آلبوهای خانوادگی در این سایت کرده و مسائل مربوط به فضاهای خصوصی خود را در این سایت مطرح می کنند، کاری به ندرت توسط کاربران غربی انجام می شود.
با توجه به در خواست بعضی از دوستان و اساتید گرامی در ایران، مبنی بر تحریر مطالبی در رابطه با جدیدترین موضوعات یادگیری الکترونیکی به مباحث زیر در رابطه با شبکه های اجتماعی و آموزش در چند نوبت خواهم پرداخت.
تعریف رسانه های اجتماعی و شبکه های اجتماعیتاریخچه شبکه های اجتماعی
شبکه های اجتماعی و آموزش
آینده شبکه های اجتماعی
تعریف رسانه های اجتماعی و شبکه های اجتماعی
امروزه رسانه های اجتماعی به یک مهارت جدید و مهم برای همه و حتی برای کسانی که حتی درک بسیار بالایی از فناوری ندارند، تبدیل شده است. در سال های اخیر دسترسی میلیون ها کاربر در سراسر جهان به رسانه های و شبکه های اجتماعی باعث شده است تا این رسانه ها درکانون توجه جوامع مدرن و افراد زیادی قرارگیرند و از محبویت قابل توجهی به خصوص در میان نسل جوان برخوردار شوند. شناخت صیحیح از این رسانها باعث می شود تا کاربران بیش از پیش بتوانند از این ابزارها استفاده مفید و موثر داشته باشند.
انواع رسانه های اجتماعی : Social Media
رسانه های اجتماعی در اشکال و عنواین مختلف وجود دارند اما هدف اصلی همه آنه ارتباط وا تبادل اطلاعات افراد با یکدیگر است.
شبکه های اجتماعی: Facebook, Twitter, MySpace, LinkedIn, Ning) Socail networking Sites) فیس بوک ، توییتر ، مای اسپیس ، نینگ
در این شبکه ها کاربران اجازه دارند تا لیستی از دوستان خود داشته باشند واجاز اضافه کردن یا کم کردن آنهاراداشته باشند. ارسال پیام و به اشتراک گذاری محتوا واعلام موافق یا مخالف بودن با محتوا از طریق زدن علامت لایک از دیگر امکانات این شبکه ها می باشد. این شبکه ها بالاترین میزان رشد را نسبت به سایر رسانه های اجتماعی دارد.بلاگ ها: Wordpress, TypePad, Blogger)Blogs)
عامل وسیستمی که به کمک آن می توان وبلاگ ایجاد کرد، معروف ترین بلاگهای آزاد برای علاقه مندان به وبلاگ نویسی عبارت است از: ورود پرس، تایپ پد و بلاگر، البته این موضوع در ایران فرق می کند و مهمترین بلاگها،بلاگ فا و پرشین بلاگ می باشند.
ویکی ها: Wikipedia) Wikis
ویکی اشاره به محتوای ایجاد شده توسط کاربران مختلف ، اما در زمان های مختلف و از مکان های مختلف.
اخبار اجتماعی:Digg,PopURLs) Socail Meia
رسانه ای که در آن کاربران به اخبار رای می دهدند.
اندازه گیری اجتماعی: Technorati, BlogPulse ) Social Measuringدر این رسانه کیفیت مطالب ارسال شده بررسی میگردد از قبیل بلاگ پلاس
علامت گذاری اجتماعی : Del.ici.ous, Diigo) Socail Bookmarking
به کمک این رسانه سایت هاو سرچها و مواردی از این قبیل سازمان دهی و در جای ویژه ای ذخیره می شوند و با ایجاد نشانه به راحتی قابل دسترس است.
اشتراک گذاری ویدئو: Youtube, Imemories )Video Sharing
در این رسانه امکان ارسال ویدئو یا ارائه نظر به صورت کتبی یا به صورت یک ویدئو دیگر وجود دارد. معروف ترین این رسانه یوتیوپ و ویمو می باشد.
اشتراک عکس: Flickr, Photobucket( Photosharing
به کمک این رسانه عکسها در وبلاگ ها یا سایت قرار می گیرند و آلبومهای زیادی تشکیل می گردد که در آنها حفظ حریم خصوصی افراد لحاظ شده است.
انواع بسیار زیاد دیگری از این شبکه ها وجود دارد که هم به دلیل اهمیت کمتر آنها و مشهور نبودن آنها درایران به آن اشاره نمی کنم.
تعریف شبکه های اجتماعی و انواع آن:
همان طور که در بالا اشاره شد یکی از مهمترین رسانه های اجتماعی، شبکه اجتماعی ست که اخیرا بحث ارتباط آن با آموزش بسیار مورد توجه متخصصین و کارشناسان یادگیری الکترونیکی قرار گرفته است.
شبکه های اجتماعی به مثابه راههای مختلفی می مانند که مردم درزمان عبور از آن می توانند در مورد مسائل مختلف با هم صحبت کنند، و اطلاعات عمومی یا خصوصی خود را در قالب های مختلف اعم از عکس، ویدئو، واژه ها، دست نوشته، ... با فرد خاص یا گروه خاصی به نمایش و اشتراک بگذارند. هدف شبکه های اجتماعی کمک به بهبود و تسهیل روابط ، همکاری، و تعامل بین افراد، سازمان ها و موسسات در موضوعات گوناگون از قبیل تجارت، پزشکی، مباحث آموزشی و... در راستای تغییر مثبت می باشد.
به بیانی ساده تر شبکه های اجتماعی ابزارمتنوعی است که همه به صورت آزاد و مجانی به آن دسترسی دارند. یک فرد می تواند مطالب مورد نظر یا یک سری اطلاعات خاص رادر یک ثانیه با صدها و حتی هزاران نفر در سراسر جهان به اشتراک بگذارد. این پدیده به اشتراک گذاری اطلاعات بسیار قابل توجه است چراکه در گذشته اگر کسی قصد انتشار مطلبی را برای عموم مردم یا یک گروه بزرگ از مخاطبان داشت باید با پرداخت هزینه فراوان و وجود مشکلات بسیار زیاد از روزنامه ها ، تلوزیون و رادیو کمک کی گرفت. در حال حاضر ، با ظهورشبکه های اجتماعی ، همان اطلاعات را می توان در ظرف چند ثانیه و بدون هیچ هزینه و مشکلی منتشر کرد.خصوصیات و عملکرد شبکه های اجتماعی :
1. ارائه خدمات مانند چت ، وبلاگ نویسی ، ایمیل ، پیام های فوری ، ویدئو ، اشتراک گذاری فایل ، به اشتراک گذاری عکس و غیره
2. ساخت یک پایگاه داده از کاربران که باعث می شودتا کاربران دوستان خود رابیابند در عین حال اجتماعات مختلفی هم شکل می گیرند.
3. آزاد و بدون هزینه هستند.
4 به اشتراک گذاری علاقه مندی ها(دیدگاه های سیاسی و یا فعالیت های تجاری ، مذهبی ، ملیت و یا مبتنی بر هویت و غیره
5 ترکیب سازیهای جدید برای گرفتن اطلاعات و ارتباطات ، از قبیل اتصال به تلفن همراه
6 اضافه کردن ویژگی های جدید را بر اساس نظرات کاربران
7 اجازه دادن به کاربران برای دسترسی دارند و تنظیم قوانین و حفظ حریم خصوصی
8 ایجاد جوامع و گروههای مختلف
9 فراهم کردن زمینه ای برای ملاقات با افراد غریبه یا کسانیکه به زمینه های مختلف مورد نظر افراد نزدیک هستند.
معرفی کتاب:
Mason,Robin & Rennine, Frank, 2006, E-Learning: The Concept, U.K,.routledge
یادگیری الکترونیکی: مفاهیم کلیدی
یادگیری الکترونیکی مدتهاست که به عنوان محوری ترین موضوع آموزش و یادگیری با ارائه نظریات نوین،صاحب نظران، معلمان، دانشجویان و کل سیستم آموزش را با چالش های جدی مواجه ساخته است. لذا شناخت درست و مبنایی از این رشته می تواند به توسعه و رفع چالشهای موجود کمک شایان وقابل توجهی نماید.
کتاب حاضر که توسط انتشارات راتلج (از مهمترین و معروفترین انتشارات انگلیس) به چاپ رسیده است، مرجع کاملی است برای کسانی که در پی شناخت و جستجوی هزاران مفهوم، نام و کلمات کاربردی مرتبط با این رشته جدید در حوزه آموزش، پرورش و یادگیری هستند.
این کتاب، در واقع نقش یک فرهنگ لغت را بازی می کند که به تمامی مفاهیم بر اساس حروف الفبا از" الف" تا "ی" پرداخته و دربردارنده طیف وسیعی از موضوعات می باشد. موضوعاتی از قبیل :
وب نوشته ها Blogging
طراحی دوره های آموزشی Course design
دستبردهای علمی Plagiarism
موتور های جست و جو Search Engines
یادگیری خود آموز Self Directed Learning
تک تدریسی (تدریس خصوصی) Tutoring
محیط های یادگیری مجازی Virtual Learning Environments
مقدمه اساسی، وسیع و غنی این کتاب که شامل توضیح مفصل در مورد تاریخچه و توسعه این رشته و چالش های جدید پیش روی آن است، این کتاب را تبدیل به منبعی حیاتی برای این حوزه مطالعاتی جدید نموده است. پیشنهادات ا رائه شده در این کتاب به خوانندگان این امکان را می دهد تا در این حوزه مطالعات گسترده تری را انجام دهند.
نویسندگان این کتاب، آقایان پروفسور رابین ماسون و فرانک رنی می باشند که اولین نویسنده متخصص در زمینه آموزش و یادگیری آنلاین در دانشگاه اپن، و دومین، مدیر گروه توسعه تحقیق و مطالعات تکمیلی دانشگاه ایسلند می باشند.
یادگیری الکترونیکی چیست؟
یادگیری الکترونیکی واژه بسیار گسترده ای است و تعاریف گوناگون و مختلفی در رابطه با آن وجود دارد. با یک جستجوی ساده درگوگل می توان بیش از 8 میلیون نتیجه را دراین مورد مشاهده کرد.اما جامع ترین و در عین حال کوتاه ترین تعریفی که می توان از این واژه ارائه داد عبارت است از: هرنوع یادگیری یا آموزشی که با کمک انواع مدیا های الکترونیکی انجام گیرد.در واقع یادگیری الکترونیکی استفاده از پیشرفتهای تکنولوژیکی برای فعال کردن و توانمند کردن افراد در جهت یادگیری فارغ از زمان ومکان است.
یادگیری الکترونیکی استفاده از فن آوری اطلاعات و ارتباطات (Information Communication Technology ) در پروسه آموزش است. لذا رشد آموزش الکترونیکی به طور مستقیم، به میزان دسترسی به فن آوری اطلاعات و ارتباطات بستگی دارد.
واژه یادگیری الکترونیکی در توصیف انواع محیطهای آموزشی زیر استفاده می شود:
آموزش مبتنی بر وب ( WBT (Web- Based Training
IBT (Internet-Based Trainingآموزش مبتنی بر اینترنت
CBT (C omputer-Based Trainingآموزش مبتنی بر کامپیوتر (
سیستم های الکترونیکی پشتیبانی از عملکرد EPSS( Electronic Performance Support System)
آموزش مبتنی بر تکنولوژی (TBT (Technology - Based Training
یادگیری آنلاین Online Learning
یادگیری از راه دور Distance Learning
یادگیری مجازی Virtual Learning
آموزش از راه دور Distance Education
موارد بالا نشان دهنده استفاده ازفن آوری ارتباطات و اطلاعات در پروسه آموزش در دو حالت معروف آموزش همزمان و آموزش ناهمزمان است.
در یادگیری الکترونیکی ، انتقال محتوا و مواد آموزشی از طریق انواع سی دی رام، دی وی دی، تلویزیون، موبایل، اینترنت،اکسترانت،انواع شبکه های یادگیری مبتنی بر اینترنت در غالب متن، ایمیل، انیمیشن، عکس،صدا،ویدئو، نوار و فیلم و... انجام می گیرد.
انواع آموزش الکترونیکی
- آموزش الکترونیکی به روش خود آموز و فردی در شرایط آفلاین
در این روش فرد یادگیرنده با استفاده از منابع یادگیری مانند پایگاه داده یا یک کامپیوتردرحالی که به اینترنت متصل نیست به کمک دیسکت ، سی دی، یا دی وی دی به محتوای دروس دسترسی پیدا می کند
- روش خود آموزدر شرایط آنلاین
در این روش فرد یادگیرنده از طریق آنلاین وبا اتصال به اینترنت به منابع و محتوا دسترسی پیدا می کند.-آموزش الکترونیکی به روش گروهی همزمان
در این روش گروهی از یادگیرندگان همزمان با هم و در یک زمان مشخص به اینترنت متصل می شوند و از طریق کنفرانس مبتنی بر متن یا ویدئو کنفرانس یا چت صوتی یا نوشتاری و اخیرا هم از طریق شیکه های اجتماعی با هم ارتباط برقرار می کنند.
- آموزش الکترونیکی به روش گروهی نا همزمان
در این روش نیز افراد از طریق اینترنت اما نه دریک زمان مشخص بلکه در زمانهای مختلف از طریق ارسال ایمیل و به کمک سیستمهای مدیریتی یادگیری با یکدیگرارتباط برقرار می کنند.
-ترکیب آموزش سنتی و آموزش مجازی
در این روش یادگیرندگان (دانش آموزان) یک کلاس مشخص عضویک شبکه یادگیری می شوند که درآن شبکه، محتوای دروس معمول را که در یک کلاس سنتی و متداول، تدریس می شود به روش مجازی نیز دریافت می کنند. در این شرایط، یادگیرنده می تواند در کلاس درس وارد شبکه شود در عین حال بیرون از کلاس درس هم از این شبکه استفاده کند.
ویژگی های آموزش الکترونیکیالف) خود آموزی. یادگیرنده می تواند زمان آموزش و سرعت و کند شدن طول دوره یادگیری را بر اساس توانایی های خود اتنخاب کند.
ب) انعطاف پذیری. یادگیرنده اجازه دارد تا محتوا و ابزارهای مناسب با سطح مهارتش را انتخاب کند. نیازهای و ترجیهای یادگیرنده در اولویت است(تطبیق آموزش آنلاین با یادگیرنده). یادگیرنده می تواند از میان تعداد زیادی ازمعلمان، معلم خود را انتخاب کند در عین حال می تواند تصمیم بگیرد بدون معلم آموزش ببیند. همچنین، یادگیرنده می تواند در بین طیف گسترده ای از دوره های آموزشی حق انتخاب داشته باشد.در عین حال، امکان مطالعه آنلاین یا دانلود محتوای آموزشی برای او وجود دارد.
ج) یادگیرنده (دانش آموز) محوری
نتیجه ویژگی انعطاف پذیری در این نوع یادگیری، به وجود آمدن ویژگی دیگری به نام یادگیرنده (دانش آموز) محوری است. همان طور که در موارد بالا به وضوح مشخص است این یادگیرنده است که نقش اساسی را در آموزش و یادگیری بر عهده دارد.
د) حذف موانع جغرافیایی. در این روش، نیازی به حضور فیزیکی افراد وجود ندارد.
ه) مستقل از زمان، مکان و افراد بودن. ویژگی آخر، تمام موارد بالا را در خود نهفته دارد. اگر ما بخواهیم ویژگی آموزش الکترونیکی را به اختصار در سه واژه بیان کنیم، می توان به این سه کلید واژه (استقلال از زمان، مکان و افراد) اشاره کرد.
مزایای آموزش الکترونیک
- سهولت و حمل آسان- کاهش هزینه ها، هم برای شرکت کنندگان هم برای ارائه دهندگان
-آموزش مداوم
-دوره های انفرادی
-دوره های گروهی
-یادگیری انواع مهارت های جدید
-بالا بودن میزان یادگیری مشارکتی و گروهی
-راحت تر و آسان تر بودن محیط یادگیری
-درک و برداشت درست ازمحتوا از طریق یادگیری شخصی
-بالا بردن میزان انگیزه یادگیرنده (انگیزه دهی)-دسترسی تعداد بیشتری ازافراد به کلاس درس و دورهای آموزشی
- تعامل و همکاری بیشتر بین یادگیرنده ها
-افزایش مهارتهای استفاده از کامپیوتر و اینترنت
همانطور که در بالا آمده است، یادگیری الکترونیکی ویژگیها ومزیتهای بسیار زیادی دارد البته این نوع آموزش نیز مثل هر پدیده ای که در دنیا وجود دارد در کنار مزایای آن قطعا معایبی هم داردکه بنا به دلایل مختلف من در این نوشته به آن نپرداخته ام.
جنگ جهانی دوم و رسانه های آموزشی
با شروع جنگ جهانی دوم، مشکل بزرگ کشورهای درگیر در جنگ، آموزش سلاح ها و چگونگی استفاده، و نحوه کار با آنها به سربازان بود.آموزش به میلیونها سرباز، مستلزم وجود وقت کافی و مدرس زیاد بود. از آنجایی که هیچ کدام از دو فاکتور فوق وجود نداشت، سیستم مدیریتی آموزش آنها تمام توجه خود را به استفاده از فیلم معطوف نمود. فیلم ها که تا آن زمان معروفترین و محبوب ترین مدیاها بودند، برای اولین بار به عنوان یک وسیله کمک آموزشی به سرعت و به طرز وسیعی مورد استفاده قرار گرفتند و بر عرصه آموزش مسلط شدند.درست به همین دلیل است که بسیاری از صاحبنظران در حوزه تعلیم و تربیت معتقدند جنگ جهانی نقش عمده ای را در ایجاد مشاغل جدید در حوزه تعلیم و تربیت ایفا نموده است.
با گذشت چندین سال از پایان یافتن جنگ، و گسترش کامپیوتر های شخصی ، کمپانی معروف "اپل" به تولید و توزیع مدل های (IBM) نمود. با گذشت زمان، قابلیت کامپیوترها فقط در حد استفاده کنندگان آماتور نماند و به سرعت در حوزه های مختلف مورد استفاده قرار گرفت . البته هنوز هیج اهداف آموزشی برای کامپیوتر در نظر گرفته نشده بود که محققان حوزه ریاضیات، پروژه های زیادی را در رابطه با قابلیت های کامپیوتر برای گسترش این علم انجام دادند.
کامپیوتر در کلاس درس
کامپیوتر ها به علت دارا بودن قابلیت تسهیل در کارهای روزانه، کم کم توجه متخصصان تریبت را به خود جلب نموده و تبدیل به یک ابزار کمک آموزشی در کلاس درس شدند. بسیاری از معلمان با داشتن حد اقل مهارت های تکنیکی، از کامپیوتر برای ارائه بهتر دروس کمک گرفتند. با وجود اینکه تجربه های مفیدی در این حوزه شکل گرفت، اما این تجربه ها و برنامه ها در همه معلمان فراگیر نشد و از طرفی بسیاری از آنها با این روش و تکنیک جدید آشنا نشده بودند.
با فراگیرتر شدن این تکنیک در پایان دهه نود میلادی، سیستم مدیریت آموزشی (LMS) مطرح شد و برخی از دانشگاه ها شروع به طراحی و توسعه سیستم آموزشی خود کردند. زمانی که موسسات آموزشی به طراحی سیستم آموزشی روی آوردند، "بلک بورد" به عنوان یک کمپانی بزرگ آموزشی آمریکایی کلید طلایی بازارهای این حوزه را به خود اختصاص داد. بلک بورد به سرعت تبدیل به یک ابزار و راه حل مهم در مدیریت و اداره انواع دوره های آموزشی شد. ابزار بلک بورد، امکانات ذیل رابه دانشجویان و معلمان عرضه کرد:
1- تبادل محتوا و مواد آموزشی
انجام پروسه های امتحان
ارتباط افراد با یکدیگرازطرق مختلف و آسان
ارزیابی و اندازه گیری و پیشرفت دانشجویان
و کارهای بسیاری از این قبیل.
در واقع، محیط بلک بورد قادر به تسهیل پروسه آموزش با روش های بسیار ساده بود و از همه مهمتر، کار کردن با این ابزار و محیط، برای معلمان، کار دشواری نبود.اما هنوز هیچ روش اندازه گیری برای نتیجه این نوع آموزش وجود نداشت. بنابراین میزان کارایی این ابزار برای استفاده کنندگان و معلمان مشخص نبود و درست به همین دلیل، بسیاری از معلمان این روش را چیزی جز مدل سنتی تدریس (معلم محوری) نمی دانستند و معتقد بودند روش جدید تاثیری بر میزان یادگیری دانش آموزان ندارد و در واقع این روش شکل تغییر یافته روش سنتی است.اما با گذشت زمان و پیشرفت تحولات جهانی آموزشی، مشخص شد بلک بورد که به عنوان اولین ابزار کمک آموزشی در کلاس درس استفاده می شد، نقش قابل ملاحظه ای در این حیطه داشته است.
و با لاخره، با ظهور رسانه ای جادویی و جدید به نام اینترنت و دسترسی فراگیر به آن، تحولی شگرف در تکنولوژی آموزشی اتفاق افتاد و این حوزه وارد عرصه هایی جدید و بسیار متفاوت تر از قبل شد. بطوری که امروزه دیگر استفاده از وسایل کمک آموزشی، اولویت اول در توجه متخصصان تربیت نیست، بلکه تمام مباحث، متوجه یادگیری های آنلاین و یادگیری از راه دور و استفاده از روش های ترکیبی( شبکه های یادگیری در کلاس درس) می باشد. در واقع، امروزه تکنولوژی آموزشی، نقش خود را در قالب یادگیری الکترونیکی ایفا می کند. یادگیری الکترونیکی با چشم اندازهای واقع گرایانه و انتظارات مشخص در رابطه با تکنولوژی و آموزش ، نقشی جدی را در استراتژی های آموزشی دنیا ایفا می کند .
رشته یادگیری الکترونیک که از رشته های نوظهور و میان رشته ای در قرن بیست و یکم است، آنچنان با سرعت جای خود را در عرصه آموزش دنیا باز کرده، که تصور دنیای بدون آموزش مجازی امری است که دشوار می نماید .این رشته، در اکثر دانشگاه های دنیا از اقبال عمومی زیادی برخوردار بوده و می رود تا تبدبل به یک سنت دانشگاهی شود.
متاسفانه در کشور ما این رشته آنچنان که باید، شناخته شده نیست و معدود دانشگاه هایی که در این امر اهتمام دارند، با مباحث روز دنیا کمی فاصله دارند. از اینرو لازم است تا با تربیت متخصصین مجرب در این رشته و تبادل علمی مستمر با صاحبنظران این رشته در سایر نقاط دنیا، خلاء موجود را برطرف کرده و بتوانیم در آینده ای نزدیک شاهد شکوفایی علمی میهن عزیزمان در این حوزه باشیم.
امید دارم این وبلاگ به سهم ناچیز خود بتواند گامی در این راستا بردارد .
